سعيد الدين سعيد فرغاني

23

مشارق الدراري ( شرح تائية ابن فارض ) ( فارسي )

افكار خود اوست ، مثل « مفتاح الغيب » كه از كتب درسى عرفان وحاوى عالىترين مسائل عرفانى است كه ، حمزه فنارى [ 1 ] بر آن شرحى محققانه به نام « مصباح الأنس » نوشته است . بعضى اساتيد دوران قاجاريه ، مثل آقا سيد رضى لاريجانى وآقا محمد رضا قمشه اى وآقا ميرزا هاشم ، آثار مهم عرفانى از جمله « شرح فصوص قيصرى » و « مصباح الأنس » و « تمهيد القواعد » ابن تركه را تدريس كرده اند وآقا ميرزا هاشم [ 2 ] چند دوره « نصوص » را تدريس نموده و بر آن حواشى نوشته كه با تعليقات وتوضيحات نگارنده ، چاپ و در دسترس اهل ذوق قرار مىگيرد . ترجمهء مختصر احوالات ابن فارض مصرى ناظم « قصيدهء تائيه » كه در باب خود نظير ندارد ، يكى از أكابر عرفا ومتصوّفه اسلامى در قرن هفتم ، شيخ بارع كامل ، شرف الدين عمر بن على حموى مصرى است كه از حيث احاطه بر مراتب سلوك ودرجات شهود وتقلبات در أطوار عشق وأطوار حب وولايت ، داراى مقام ومرتبهء خاص است . شارح محقق وعارف متبحّر ، سعيد الدين در اول شرح خود بر قصيده گويد : « . . . انما كان الشيخ الإمام الأجل الأوحد والأمجد الأوجد ، شرف الدين عمر بن على السعدي المنسوب إلى بنى سعد ، قبيلة حليمة ظئير النبي ، صلى الله عليه و سلم وهو المشهور بابن الفارض

--> [ 1 ] . « مصباح الانس » در سال 1322 ه . ق به چاپ سنگى رسيده است . عارف نامدار ، آقا محمد رضا قمشه اى اين كتاب را در تهران تدريس مىنمود . و بعد از او ، تلميذ حوزه او ، آقا ميرزا هاشم در ضمن تدريس حواشى بر مصباح نوشت . [ 2 ] . در حوزه عرفانى آقا ميرزا هاشم چند نفر از فضلاى عصر ، تربيت شدند كه با كمال سهولت عالىترين كتب فلسفى وعرفانى را تدريس مىنمودند ، ولى با برچيدن بساط طلاب وتعطيل مدارس قديمه ، طالبان عرفان عرصه را بر خود تنگ ديدند ، جمعى ترك تحصيل كردند و بعضى به خدمت ديوان درآمدند وبرخى در گوشه و كنار با تحمل مصائب در خفا به تحصيل ادامه دادند . بعضى از اساتيد مىفرمود : ما از ترس روزها به باغات ومزارع پناه مىبرديم واواخر شب به مدرسه بر مىگشتيم و در خفا با جمعى از عشاق معرفت به تحصيل مىپرداختيم .